Martinikerk Bolsward

Lidmaten

Anno 1661 is t' getal der Lidmaten opgenomen en bevonden volgens register der Namen als den sterckte te sijn 1118 Persoonen onder den dienst van ons Dienaeren Des Woorts in Bolswaerd Everhardus Borneaus Adolphus Marck

Bovenstaande staat te lezen boven de lijst van namen opgenomen door de predikanten van de Hervormde gemeente in Bolsward. Het is de eerste volledige lijst namen van lidmaten. Het register is redelijk leesbaar, met name het eerste gedeelte. Het tweede gedeelte is door een ander persoon geschreven en dat was beslist geen schoonschrijver.

Het interessante van dit register, dat de lidmaten per straat staan geregistreerd. Bovendien staan
bij veel personen het beroep of vak, wat uitgeoefend wordt, er achter vermeld. Ook echtparen staan
vermeld.

Een gedeelte van het register. De persoon, die dit gedeelte geschreven heeft, had een fraai handschrift. Het tweede gedeelte is veel minder.

Indien men het register bekijkt, dan kan geconstateerd worden, dat in 1661 er straten waren, waar de
"gegoeden" en de vaklieden woonden en straten, waar het gewone volk huisde.
De Grote Dijlakker, Nieuwmarkt, Markstraat, een gedeelte van de Wipstraat, Dijkstraat waren straten
waar schippers, burgemeesters, apothekers en andere gegoeden woonden. De Kerkstraat, de Grote
Kampen, 't Hoog en "Nieuwstad"( = 't Laag ?) waren straten voor de gewone arbeider.
Kijkt men naar de beroepen, dan zijn daar een aantal bij, die allang verdwenen zijn. Het beroep
van gortmaker is verdwenen. Zo ook met bombazijnwerker, lijndraaier, wolkammer, mofmaker om
maar een paar te noemen.
Ook zijn er soms vreemde combinaties: nr. 21. Schelte Hessels ( Grote Dijlakker) was doodbidder en
schoenmaker. Wat minder vreemd is het geval bij lidmaat nr. 86. de weduwe Sophie Christiaens. Zij verkocht
brandewijn en "toeback" ( = tabak)
Opmerkelijk is het aantal goudsmeden. Daarvan zijn er in totaal 5. Ook de koperslagers zijn met een aantal
van 5 goed vertegenwoordigd. Het aantal schippers is 15, waaronder drie schippers, die op Leeuwarden varen
en zes kaagschippers ( een kaag is type schip dat in de 17de eeuw vaak gebruikt werd). Verder is er een
Hamburgvaarder en een Groenlandvaarder ( walvisvaart )
Het aantal bakkers is negen, maar deze worden overtroffen door de schoenlappers/makers. Hiervan zijn er
in totaal elf. Het aantal bombazijnwerkers/werksters is zeven; hoveniers/gaardeniers ook zeven.
Er zijn 6 brouwers en 4 herbergiers. Op de Sint Jansstraat was de herberg "In de drie Cronen".
Verder is opvallend het grote aantal weduwen, namelijk 148 ( ongeveer 13% van het totaal aantal lidmaten).

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Op diverse grafzerken in de Martinikerk staan namen van personen, die ook in het register van 1661
voorkomen. En dan opmerkelijke verschillen te constateren. In het register staan de namen van notaris/
burgemeester Duco Gellius en zijn vrouw Eeke Minnes vermeld. ( nr. 1063 en 1064)
Zij zijn beiden in de Martinikerk begraven. De grafzerk ligt nu buiten de kerk. ( steen no.108; nr.5)
De naam van de burgemeester is practisch ongewijzigd; de naam van Eeke Minnes is veranderd in
Eelckien Mennonis Hollebrants. Kennelijk is de naam aangepast aan de status van haar man.
Ander voorbeeld: In 1661 woonde op de Wipstraat Anne Heerckes. Deze oud-burgemeester
overleed op 19 december 1680. Op zijn grafsteen in de Martinikerk staat: Anne Herckes Jorna.
Hij had toen opeens de achternaam Jorna.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * *