Martinikerk Bolsward

Zelf spelen op het Hinsz-orgel?

Als u zelf graag eens het beroemde Hinsz-orgel zou willen bespelen (en u bent een redelijk goede organist), neem dan contact op met de heer Jan Mulder.

Geschiedenis van het orgel in de Martinikerk

Eén van de bekendste en fraaiste Friese kerkorgels bevindt zich in de Martinikerk in Bolsward. Het orgel werd in 1781 door de orgelmaker Albertus Anthoni Hinsz. nieuw gebouwd. Tegen 1730 vestigt Hinsz zich als zelfstandig orgelmaker in Groningen. Nadat hij in 1732 met de weduwe van Frans Caspar Schnitger is getrouwd, zijn waarschijnlijk de oude Schnitgerwerkplaats in Zwolle en de nieuwe werkplaats van Hinsz in Groningen samengevoegd. Naast het orgel van de Martinikerk in Bolsward bevinden zich in Friesland nog vier Hinsz orgels: in Damwoude (Dantumawoude), Driesum, Harlingen en Tzum. In 1781 verving Hinsz in de kerk van Bolsward een orgel uit 1539, dat in 1634 door Antony Verbeek was vernieuwd, maar "......voor den Kerkdienst ongeschikt was geworden....." . Het nieuwe orgel kreeg 34 registers, verdeeld over hoofdwerk, rugwerk en vrij pedaal. Na twee kleine reparaties door Heinrich Hermann Freytag, waarbij de Vox Humana op het hoofdwerk werd vervangen door een Fagot 8 vt, voerden de Friese orgelmakers L. van Dam & zonen in 1861 een belangrijke wijziging door. Er werd een derde manuaal met acht registers toegevoegd, geplaatst als bovenwerk. Bovendien werden een paar dispositiewijzigingen aangebracht. In de periode 1884 tot 1918 vonden herstelwerkzaamheden plaats, die enkele veranderingen met zich meebrachten, waarna pas in 1953 een grote restauratie volgde. De dispositie werd toen bijna helemaal teruggebracht naar de situatie van 1781. Het derde manuaal van Van Dam bleef gehandhaafd. In 1976 werd de windlade van het bovenwerk gerestaureerd. In 2002 is een begin gemaakt met een veelomvattende restauratie. De eerste fase (restauratie van de windladen en een deel van de speel- en registermechanieken) werd uitgevoerd door de orgelmaker Verschueren uit Heythuysen (Limburg). De tweede fase werd in 2015/2016 uitgevoerd door Flentrop Orgelbouw (Zaandam). Deze tweede fase omvatte de restauratie van de balgen, de balgenkamer, de windkanalen, de orgelkas, de speeltafel, de tot dan toe nog niet gerestaureerde onderdelen van de speel- en registermechanieken en het pijpwerk.

 

Sinds lang worden in de zomer op dinsdagavond goedbezochte orgelconcerten in de Martinikerk in Bolsward georganiseerd. In 2015 is het orgel opnieuw gerestaureerd waarna het eind 2016 weer in gebruik is genomen.

De huidige dispositie van het orgel is als volgt

Hoofdwerk: C-f"'

Prestant 8 geheel 1781, discant dubbel
Holpijp 16 geheel 1781
Baarpijp 8 geheel 1781
Holpijp 8 geheel 1781
Octaaf 4 geheel 1781
Spitsfluit 4 geheel 1781
Quint 3 geheel 1781, discant dubbel
Octaaf 2 geheel 1781
Woudfluit 2 geheel 1781
Cornet III geheel 1781, discant
Mixtuur IV-V-VI geheel 1781, bas en discant
Trompet 16 geheel 1781, bas en discant
Trompet 8 geheel 1781
Vox humana 8 Stevels, koppen, tongen en kelen 1781


Rugwerk: C-f"'

Prestant 8 geheel 1781
Fluit douce 8 geheel 1781
Octaaf 4 geheel 1781
Fluit 4 geheel 1781
Nasard 3 geheel 1781
Octaaf 2 geheel 1781
Speelfluit 2 gheel 1781
Sexquialter II-III C-h 1955,c"-f"' 1861 en enkele Hinsz-pijpen
Scherp III-IV geheel 1955
Dulciaan 8 geheel 1781, in stevelblok


Bovenwerk: C-f"'

Salicionaal 8 geheel 1861
Viola di Gamba 8 geheel 1861
Roerfluit 8 geheel 1861
Prestant 4 geheel 1861, oorspronkelijk salicet
Fluit travers 4 geheel 1861
Quintfluit 3 geheel 1861
Nachthoorn 2 geheel 1861
Clarinet 8 Koppen, stevels en bekers 1861


Pedaal: C-d '

Prestant 16 C-Fis van hout 1861, G-f"' van metaal 1781
Bourdon 16 C-G van hout 1861, Gis-f"' van metaal 1781
Octaaf 8 geheel 1781
Gedekt 8 geheel 1781
Roerquint 6 grotendeels 1884
Octaaf 4 geheel 1781
Nachthoorn 2 geheel 1781
Bazuin 16 geheel 1781
Trompet 8 geheel 1781
Schalmei 4 geheel 1781

Manuaalkoppel Rugwerk - Hoofdwerk
Manuaalkoppel Hoofdwerk - Bovenwerk
Pedaalkoppel - Rugwerk
Tremulant - Rugwerk
4 afsluitingen
Ventiel